Perfumiarstwo narodziło się w starożytności. Egipcjanie palili kadzidło dla bogów i nacierali się pachnącymi olejkami, Rzymianie uczynili zapachy zwyczajną częścią każdego dnia, a perscy i arabscy uczeni udoskonalili destylację, dzięki której powstała woda różana, a później także współczesne perfumy. Oto krótka historia perfum - od kadzidła po pierwsze destylaty.
Egipt: zapachy dla bogów
Słowo perfumy pochodzi od łacińskiego per fumum, czyli przez dym. Pierwsze zapachy unosiły się bowiem ku bogom jak dym. Egipscy kapłani palili w świątyniach kyphi, mieszankę żywic, miodu, wina, rodzynek i przypraw. Około 1470 roku p.n.e. królowa Hatszepsut wysłała wyprawę do krainy Punt, skąd powróciła z drzewkami mirry i kadzidłowca. Sceny z tej podróży do dziś są wyryte w jej świątyni w Deir el-Bahari.
Egipcjanie nie używali perfum na bazie alkoholu, lecz olejków i maści. Nakładali pachnące tłuszcze na skórę i włosy, aby chroniły je przed słońcem i suszą. W 2023 roku naukowcy z Instytutu Maxa Plancka zrekonstruowali zapach balsamu, którym około 1450 roku p.n.e. zabalsamowano szlachetną damę Senetnay. Zawierał wosk pszczeli, olej roślinny, żywice i bitumin. Pachnie drzewnie, żywicznie i balsamicznie, a duńskie muzeum Moesgaard prezentowało go pod nazwą zapachu wieczności.
Mezopotamia i Cypr: pierwsze perfumiarki
Najstarsza znana z imienia perfumiarka nazywała się Tapputi. Babilońska tabliczka z okresu około 1200 roku p.n.e. opisuje, jak przygotowywała pachnące olejki z kwiatów, tataraku i mirry. Na Cyprze, w pobliżu wioski Pyrgos, archeolodzy odkryli pracownię, w której pachnące olejki wytwarzano już około czterech tysięcy lat temu.
Rzym: zapachy na każdy dzień
Rzymianie przejęli zapachy od Greków i Egipcjan i uczynili z nich zwyczajną część życia. Używali ich w termach, perfumowali ubrania i łoża, a podczas uczt rozsypywano płatki róż. Wytwórców pachnących maści nazywano unguentarii, a w południowowłoskim Kapui mieli całą ulicę. Pliniusz Starszy narzekał, że za przyprawy i pachnące żywice z Arabii i Indii z imperium wypływają ogromne pieniądze. Według niego Neron podczas pogrzebu swojej żony Poppei spalił więcej kadzidła, niż Arabia produkuje w ciągu roku.
Imperium Rzymskie rozpowszechniło także szkło dmuchane. Technika ta powstała w I wieku p.n.e. na Bliskim Wschodzie i dzięki niej małe szklane flakoniki na pachnące olejki stały się tanie i powszechnie dostępne.
Persja: destylacja i woda różana
Starożytni Persowie kochali zapachy tak samo jak Egipcjanie. Kiedy Aleksander Wielki w 333 roku p.n.e. pokonał pod Issos perskiego króla Dariusza III, według Plutarcha znalazł w jego namiocie naczynia z maściami i pachnącymi przyprawami.
Prawdziwy przełom nastąpił jednak później. W IX wieku arabski uczony al-Kindi opisał w księdze o chemii perfum i destylacji dziesiątki receptur na pachnące wody i olejki. Perskiemu lekarzowi Awicennie, żyjącemu na przełomie X i XI wieku, przypisuje się udoskonalenie destylacji wody różanej. Z Persji woda różana rozprzestrzeniła się następnie na cały świat, a w irańskim Kaszanie róże destyluje się tradycyjną metodą do dziś.
Co pachnie do dziś
Mirra, kadzidło, labdanum i róża należą do podstawowych surowców perfumiarstwa również dziś. Kadzidło znajdziesz na przykład w Amouage Interlude Man, zapachu marki z Omanu, kraju kadzidłowców. Żywice, takie jak labdanum i benzoes, odpowiadają za współczesne zapachy ambrowe - więcej przeczytasz w artykule ambrowa i orientalna rodzina zapachów. Destylacja jest używana do dziś, co pokazujemy w artykule absolut, olejek eteryczny i rezinoid. O tym, jak powstają dziś perfumy, piszemy w artykule jak powstają perfumy.
Wskazówka od MrRizz: kadzidło i mirrę najlepiej poznasz na skórze, nie na blotterze. Żywiczne nuty rozwijają się dopiero po pół godzinie.
Odlewka Amouage Interlude Man od 20 zł
Najczęstsze pytania
Gdzie powstały perfumy?
W starożytności, głównie w Egipcie, Mezopotamii i na Bliskim Wschodzie. Najstarsza znana pracownia olejków zapachowych znajduje się na Cyprze i ma około 4 000 lat.
Co oznacza słowo perfumy?
Pochodzi od łacińskiego per fumum, czyli przez dym. Pierwsze zapachy palono jak kadzidło.
Kto wynalazł destylację wody różanej?
Receptury pachnących wód opisał w IX wieku al-Kindi. Udoskonalenie destylacji wody różanej przypisuje się perskiemu lekarzowi Awicennie.
Czy Egipcjanie używali perfum z alkoholem?
Nie. Używali pachnących olejków, maści i kadzidła. Zapachy na bazie alkoholu rozpowszechniły się w Europie dopiero znacznie później.
liczba komentarzy: 0