Ludwik XIV rządził Francją w latach 1643-1715, a jego dwór w Wersalu należał do najbardziej pachnących miejsc ówczesnej Europy. Kąpiel uważano za niebezpieczną, dlatego zapachy maskowały woń ciała, a perfumowano rękawiczki, koszule i meble. Król w młodości uwielbiał perfumy, jednak na starość tolerował tylko zapach kwiatów pomarańczy. Oto historia tego, jak Ludwik XIV i perfumy zmienili francuską perfumerię.
W skrócie
Panowanie: 1643-1715, dwór w Wersalu
Kąpiel: uważana za niebezpieczną, zapach maskowały perfumy i biała bielizna
Pachnące rękawiczki: podstawa późniejszej perfumerii w Grasse
Oranżeria: zbudowana w latach 1684-1686, dziś zimuje w niej ponad tysiąc drzew
Ulubiony zapach na starość: kwiaty pomarańczy, dziś surowiec neroli
Dlaczego bardziej się perfumowano, niż myto
W XVII wieku lekarze wierzyli, że woda otwiera pory i wpuszcza do ciała choroby. Arystokracja kąpała się więc rzadko, a o samym królu krąży opowieść, że przez całe życie kąpał się tylko kilka razy. Czystość zastępowała biała bielizna: koszule zmieniano nawet kilka razy dziennie, ponieważ miały wchłaniać pot. Na resztę były zapachy. Perfumowano peruki, suknie, chusteczki i meble.
Pachnące rękawiczki i koszule
Modą tamtych czasów były perfumowane skórzane rękawiczki. Skórę wyprawiano wówczas ostrymi substancjami, przez co nieprzyjemnie pachniała, dlatego rękawicznicy nadawali jej zapach ambry, piżma lub kwiatów. Z rzemiosła rękawiczników i perfumiarzy wyrosła francuska perfumeria, a południowofrancuskie miasto garbarzy Grasse stało się później jej centrum.
Według ówczesnych receptur król kazał płukać swoje koszule w pachnącej wodzie Aqua Angeli. Gotowano ją z drewna aloesowego, gałki muszkatołowej, styraksu, goździków i benzoesu w wodzie różanej, a na końcu dodawano do niej wodę jaśminową i pomarańczową oraz kilka ziaren piżma. O jednym ze składników piszemy w artykule benzoes w perfumach.
Drzewka pomarańczowe w srebrnych donicach
Na starość król przestał tolerować intensywne kwiatowe zapachy i wolał cytrusy. Drzewka pomarańczowe w masywnych srebrnych pojemnikach kazał ustawić w reprezentacyjnych salach, aby nasycały powietrze zapachem. Ogrodnicy potrafili je uprawiać tak, aby kwitły niemal przez cały rok.
Dla drzew kazał zbudować Oranżerię, zaprojektowaną w latach 1684-1686 przez architekta Jules'a Hardouina-Mansarta. Jej główna galeria ma ponad 150 metrów długości, a zimą do dziś zimuje w niej ponad tysiąc drzew w skrzyniach. Część pierwszych drzewek pomarańczowych pochodziła z zamku Vaux-le-Vicomte. Król skonfiskował je wraz z innym majątkiem swojemu ministrowi finansów Nicolasowi Fouquetowi.
Zapach kwiatów pomarańczy
Z kwiatów gorzkiej pomarańczy destyluje się neroli i wodę z kwiatów pomarańczy. Według tradycji nazwa neroli pochodzi od księżnej z włoskiego Neroli, która w XVII wieku rozsławiła olejek z kwiatów pomarańczy jako perfumy do rękawiczek. Dziś neroli jest jednym z najpopularniejszych składników świeżych perfum. Nowoczesną odsłonę tego zapachu znajdziesz na przykład w Tom Ford Neroli Portofino.
Co było później
Za jego następcy, Ludwika XV, francuski dwór zaczęto nazywać pachnącym dworem, a moda wymagała innego zapachu każdego dnia. Później pojawiła się Maria Antonina ze swoim perfumiarzem, a po rewolucji Napoleon z zamiłowaniem do wody kolońskiej. Korzenie tego wszystkiego sięgają jednak Wersalu Ludwika XIV. O tym, jak powstała perfumeria w starożytności, piszemy w artykule Egipt, Rzym, Persja.
Wskazówka od MrRizz: jeśli chcesz sprawdzić, jak pachniał Wersal, powąchaj neroli lub wodę z kwiatów pomarańczy. To zapach, który Król Słońce najbardziej lubił aż do końca życia.
Wypróbuj świeże zapachy w odlewce
Najczęściej zadawane pytania
Dlaczego na dworze Ludwika XIV tak intensywnie się perfumowano?
Kąpiel uważano za niebezpieczną, ponieważ lekarze wierzyli, że woda wpuszcza do ciała choroby. Perfumy maskowały więc zapach ciała, a także perfumowano suknie, peruki i meble.
Jaki zapach najbardziej lubił Ludwik XIV?
Na starość tolerował głównie zapach kwiatów pomarańczy. Kazał ustawić drzewka pomarańczowe w srebrnych pojemnikach w salach Wersalu.
Czym jest Oranżeria w Wersalu?
To budynek do przechowywania drzewek pomarańczowych i innych cytrusów przez zimę, zbudowany w latach 1684-1686 przez Jules'a Hardouina-Mansarta. Do dziś zimą stoi w nim ponad tysiąc drzew.
Czym jest pachnący dwór?
To przydomek francuskiego dworu za panowania Ludwika XV, kiedy moda wymagała innego zapachu każdego dnia.
liczba komentarzy: 0